სოფიკო ჭიაურელის სახელი ქართული კულტურისთვის მხოლოდ დიდი მსახიობის სახელი არ არის. ის იმ ადამიანთა შორისაა, რომელთა გახსენებისას სცენა, კინო, ხასიათი, სითბო და ღირსება ერთად ცოცხლდება. მის შესახებ ბევრია ნათქვამი, მაგრამ არის ამბები, რომლებიც განსაკუთრებით მძაფრად გვაგრძნობინებს, როგორი ადამიანი იდგა იმ დიდი სახელის უკან. ერთ-ერთი ასეთი ისტორია ლანა ღოღობერიძის მოგონებაში ინახება — პარიზში, ტკივილებით, მაგრამ მაინც ძველებური შემართებით ჩასულ სოფიკოზე.
ეს ამბავი უბრალო მოგონებას არ ჰგავს. მასში ჩანს ქალი, რომელიც მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშიც კი არ კარგავს საკუთარ ბუნებას. სოფიკო პარიზში ჩასული იყო ტკივილებით, ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემებით, სკანერის პასუხის მოლოდინით და იმ შიშით, რომელსაც გარშემო მყოფებიც გრძნობდნენ. თითქოს ყველაფერი უნდა ყოფილიყო სიჩუმით, დაძაბულობითა და მოლოდინით სავსე, მაგრამ სოფიკო მაინც სოფიკოდ რჩებოდა — სიცოცხლით, იუმორით და სხვებზე ზრუნვის საოცარი უნარით.
ლანა ღოღობერიძე იხსენებს, რომ სასტუმროს ოთახში, რიშელიეს ქუჩაზე, ფანჯარა „კომედი ფრანსეზის“ შენობას გადაჰყურებდა. ეს თითქოს სიმბოლური გარემო იყო: დიდი თეატრის მახლობლად იჯდა ქალი, რომელიც თავადაც მთელი ცხოვრება სცენისა და ხელოვნების ნაწილი იყო. ტკივილები ცოტა ხნით გამაყუჩებლებმა შეუნელა, მაგრამ როგორც კი მოეშვა, ისევ მასპინძლის როლში აღმოჩნდა. სუფრას შლიდა, ჩაის ასხამდა, სტუმრებს უმასპინძლდებოდა — თითქოს საკუთარ ტკივილზე მნიშვნელოვანი სხვების კომფორტი იყო.
ამ მოგონების ყველაზე ამაღელვებელი ნაწილი ის არის, რომ სოფიკო იმ დროსაც მომავალზე საუბრობდა. არა დასასრულზე, არა შიშზე, არა დანებებაზე, არამედ საქმეებზე, რომლებიც უნდა მოესწრო. ამბობდა, რომ მამამისის დატოვებული სახლი უნდა გაემთლიანებინა, მეორე სართული გამოესყიდა, სახლის გვერდით თეატრი აეშენებინა. ეს არ იყო ავადმყოფი ადამიანის ჩუმი ოცნება — ეს იყო იმ ადამიანის გეგმა, რომელსაც სიცოცხლე ბოლომდე ჰქონდა ჩაჭიდებული.
სოფიკოს სიტყვებში თითქოს ის ძველი ხასიათი ჩანდა, რომელსაც ხალხი ასე უყვარდა: ეშმაკური ღიმილი, შემართება, რწმენა, რომ სანამ დაწყებულ საქმეებს არ დაასრულებდა, ზემოთაც არ წაიყვანდნენ. ამ ფრაზაში მთელი სოფიკოა — ტრაგიკული მომენტის შუაგულშიც კი ნათელი, იუმორით სავსე და ამაყი. მას არ უნდოდა მხოლოდ გახსენება; მას უნდოდა შექმნა, დატოვება, გაგრძელება. თითქოს სიკვდილსაც კი უპირისპირდებოდა არა ხმამაღალი სიტყვებით, არამედ გეგმებით.
მაგრამ ორი თვის შემდეგ ის შიში, რომელიც მის ახლობლებს გულში ჰქონდათ, რეალობად იქცა. სოფიკო ჭიაურელი აღარ იყო მათ გვერდით. ლანა ღოღობერიძის ჩანაწერში ეს დანაკარგი განსაკუთრებული სიღრმით იგრძნობა — როგორც სიცარიელე, რომელიც ძვირფასი ადამიანის წასვლის შემდეგ ადამიანში ფართოვდება. ასეთ დროს მხოლოდ მსახიობს კი არ კარგავ, არამედ ეპოქას, ხმას, სახეს, ენერგიას, რომელსაც ვერაფერი ჩაანაცვლებს.
სოფიკო ჭიაურელის გარდაცვალებამ თითქოს კიდევ უფრო მკაფიოდ გამოაჩინა მისი მასშტაბი. ზოგიერთ ადამიანს სიკვდილი აშორებს საზოგადოებას, ზოგს კი პირიქით — უფრო დიდს ხდის. სოფიკო სწორედ იმ იშვიათ ადამიანებს ეკუთვნის, რომლებიც წასვლის შემდეგაც არ შორდებიან ხალხს. მისი როლები, მისი ხმა, მისი სახე და მისი ადამიანური ხიბლი ისევ ცოცხალია მათ მეხსიერებაში, ვისაც ქართული კულტურა უყვარს.
ამ პარიზულ ამბავში სოფიკო არა მხოლოდ დიდი მსახიობია, არამედ ქალი, რომელიც მძიმე ტკივილის დროსაც სხვებზე ფიქრობს, გეგმავს, იღიმის და სიცოცხლეს ბოლომდე ეჭიდება. სწორედ ამიტომ რჩება მისი სახე ასეთი ძლიერი — იმიტომ, რომ მის უკან მხოლოდ ნიჭი კი არა, საოცარი შინაგანი ძალა იდგა. და ალბათ სწორედ ამიტომ, დროის გასვლასთან ერთად, სოფიკო ჭიაურელი არ მცირდება — პირიქით, კიდევ უფრო დიდი ხდება.
