მარიამ საჯაია ერთ დროს საქართველოს პოლიტიკური სივრცის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა და შესამჩნევი სახე იყო. იურისტი, პარლამენტის ყოფილი წევრი, სხვადასხვა კომიტეტისა და გენდერული თანასწორობის საბჭოს მონაწილე — მისი ბიოგრაფია თითქოს იმ გზას ჰგავდა, რომელიც ადამიანს დიდი კარიერისკენ, საჯარო გავლენისკენ და მუდმივი პოლიტიკური ბრძოლისკენ უნდა წაეყვანა. თუმცა წლების შემდეგ მან საზოგადოებას სრულიად სხვა რეალობა აჩვენა: ცხოვრება ქალაქგარეთ, საკუთარი ხელით აშენებული სივრცე, ბუნებასთან ახლოს ყოფნა და საქმე, რომელიც ბევრისთვის მოულოდნელი, მაგრამ მისთვის ძალიან ნამდვილი აღმოჩნდა.
2016 წლის შემდეგ მარიამ საჯაია პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოშორდა და ქალაქის ხმაურისგან შორს გადავიდა საცხოვრებლად. ეს არ ყოფილა მხოლოდ მისამართის შეცვლა. ეს იყო ცხოვრების წესის სრული გარდატეხა — იმ სივრციდან, სადაც სიტყვა, კამათი და პოლიტიკური პოზიციონირება იყო მთავარი, იქ, სადაც ხელით გაკეთებული საქმე, მიწა, წყალი, ბუნებრივი მასალები და ყოველდღიური შრომა გახდა მისი ახალი რეალობა. როგორც თავად ამბობს, უკვე რვა წელია ამ გზაზეა და ამ წლების განმავლობაში საკუთარი ხელით მოაწყო არა მხოლოდ საცხოვრებელი, არამედ დასასვენებელი და საგანმანათლებლო სივრცეებიც.
ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ მარიამმა ეს ყველაფერი მზა კომფორტიდან არ დაიწყო. მან თავად ისწავლა ბუნებრივი მშენებლობა, წიგნებით, ინტერნეტით, პრაქტიკითა და შეცდომებით. პერმაკულტურის მიმართულებით კურსებიც გაიარა, მაგრამ ბუნებრივი მშენებლობის დიდი ნაწილი დამოუკიდებლად შეისწავლა. მისთვის ეს მხოლოდ სახლის აშენება არ არის — ეს არის ფილოსოფია, სადაც ადამიანი ბუნებას არ ებრძვის, არამედ მასთან თანამშრომლობს. მაგალითად, საყოფაცხოვრებო წყლის გამწმენდი სისტემა ისე აქვს მოწყობილი, რომ გარემოს ზიანი მინიმუმამდე დაიყვანოს: წყალი ჯერ ხრეშის ფილტრში გადის, შემდეგ მცირე ტბორში ხვდება, სადაც მცენარეები მას ბუნებრივად ფილტრავენ.
მისი ისტორია განსაკუთრებით შთამბეჭდავია იმით, რომ საჯაია არ მალავს სირთულეებს. ამბობს, რომ როცა ქალაქგარეთ გადავიდა, ფიზიკურად ძლიერი არ იყო, მაგრამ საკუთარი შესაძლებლობების ზღვარს არაერთხელ გადააბიჯა. იყო მომენტები, როცა აღარ შეეძლო, მაგრამ საქმე დასამთავრებელი ჰქონდა და მაინც აგრძელებდა. სწორედ ამ გამოცდილებამ გააძლიერა — არა მხოლოდ ფიზიკურად, არამედ შინაგანადაც. მისთვის ეს გზა არ არის გაქცევა, არამედ შეგნებული არჩევანია: შექმნას ის რეალობა, რომელშიც ნამდვილად ცხოვრობს და არა მხოლოდ სტატუსის ან სხვების მოლოდინის გამო მოქმედებს.
ბევრისთვის ყველაზე მოულოდნელი სწორედ ეს კითხვა გახდა: ნუთუ იმისთვის იყო პარლამენტარი, რომ შემდეგ ყველაფერი დაეტოვებინა და ასე ეცხოვრა? მარიამ საჯაიას პასუხი კი მშვიდი და მკაფიოა — არაფერს თვლის ფუჭად. პირიქით, მიაჩნია, რომ ის პოლიტიკური გამოცდილება რომ არ ჰქონოდა, შესაძლოა მთელი ცხოვრება ეფიქრა, რომ მისი ადგილი სწორედ იქ იყო. ახლა კი, როცა ეს ყველაფერი ნანახი აქვს, აღარ აქვს სურვილი, პოლიტიკურ სივრცეში იბრძოლოს, სიტყვით გამოვიდეს ან ვინმესთან პოზიციონირებაში დახარჯოს ენერგია. მისთვის გაცილებით ღირებულია ის, რასაც ხელშესახებად ქმნის.
ამ გზაზე მასთან ერთად იზრდებოდა მისი შვილიც, რომელიც წლების განმავლობაში მუხრანში ცხოვრობდა და იქვე დადიოდა სკოლაში. მარიამი ამბობს, რომ ამ გარემომ მასში პასუხისმგებლობა, ფიზიკური გამძლეობა და დამოუკიდებლობა გააძლიერა. ბავშვმა ისწავლა, როგორ უნდა აშენდეს სივრცე, როგორ უნდა დაეხმაროს სხვებს ვორკშოპებზე და როგორ უნდა მიიღოს გამოცდილება თავისუფლებით, არა ზედმეტი კონტროლით. მისთვის მშობლობაც ამავე ფილოსოფიის ნაწილია — მისცე ადამიანს შეცდომის დაშვების უფლება, რომ საკუთარი გზით ისწავლოს.
დღეს მარიამ საჯაია საკუთარ თავს ბუნებრივ მშენებლად, პერმაკულტურის დიზაინერად და ტრენერად ხედავს. ის ატარებს ვორკშოპებს, უზიარებს ადამიანებს გამოცდილებას და ცდილობს, საქართველოში ბუნებრივი მშენებლობის ცოდნა უფრო ხელმისაწვდომი გახადოს. ცოტა ხნის წინ მან ამ მიმართულებით პროფესიული მომზადების პროგრამაც შექმნა, რაც მის საქმიანობას კიდევ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის. ეს უკვე მხოლოდ პირადი არჩევანი აღარ არის — ეს არის მცდელობა, სხვა ადამიანებსაც აჩვენოს, რომ შესაძლებელია სხვანაირად ცხოვრება, უფრო მშვიდად, უფრო ბუნებრივად და უფრო პასუხისმგებლიანად.
მარიამ საჯაიას ამბავი ბევრისთვის შეიძლება მოულოდნელი იყოს, ზოგისთვის კი შთამაგონებელი. ის გვახსენებს, რომ წარმატება ყოველთვის მაღალი თანამდებობა, კამერები და პოლიტიკური ტრიბუნა არ არის. ზოგჯერ წარმატება არის 4 ათასი კვადრატული მეტრი მიწა, საკუთარი ხელით აშენებული სახლი, სუფთა ჰაერი, შრომით შექმნილი სიმშვიდე და განცდა, რომ ბოლოს და ბოლოს საკუთარ ცხოვრებას თავად მართავ.
