საქართველოს ისტორიაში არსებობენ პიროვნებები, რომელთა ურთიერთობა მხოლოდ პირად სიმპათიებს არ ეფუძნება, არამედ ქვეყნის სულიერ და ინტელექტუალურ საძირკველს ქმნის. ერთ-ერთი ასეთი გამორჩეული კავშირი არსებობდა დიდ ქართველ ისტორიკოსს, აკადემიკოს მარიკა ლორთქიფანიძესა და სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, ილია II-ს შორის. მარიკა ლორთქიფანიძის მოგონებები პატრიარქზე ყოველთვის გამოირჩეოდა განსაკუთრებული გულწრფელობით, სადაც ერთმანეთს ერწყმოდა უდიდესი პატივისცემა და ის ადამიანური უშუალობა, რომელიც მხოლოდ დიდ ადამიანებს ახასიათებთ. ერთ-ერთი ყველაზე ემოციური ისტორია, რომელიც ქალბატონმა მარიკამ გაიხსენა, უკავშირდება იმ მომენტს, როდესაც მან საკუთარი ემოციების შეკავება ვერ შეძლო და უწმინდესის წინაშე ატირდა. ეს ისტორია კარგად აჩვენებს პატრიარქის არა მხოლოდ სულიერ მამობას, არამედ მის საოცარ უნარს, დაინახოს და დააფასოს ადამიანი იქ, სადაც სხვები მხოლოდ ტიტულებს ხედავენ.
ისტორიკოსი იხსენებდა შემთხვევას, როდესაც პატრიარქმა მას საჯაროდ მიაგო პატივი, რაც თავად მარიკა ლორთქიფანიძისთვის მოულოდნელი და გარკვეულწილად „გადაჭარბებულიც“ კი აღმოჩნდა მისი თავმდაბლობის გამო. იგი ამბობდა, რომ პატრიარქის სიტყვებმა და მისმა დამოკიდებულებამ ისე იმოქმედა მასზე, რომ ვერ შეძლო ცრემლების შეკავება. ეს არ იყო მხოლოდ სიხარულის ცრემლები, ეს იყო იმ დიდი პასუხისმგებლობისა და აღიარების განცდა, რომელიც ქვეყნის სულიერი ლიდერისგან მოდიოდა. მარიკა ლორთქიფანიძე ყოველთვის ხაზს უსვამდა, რომ ილია II არის ადამიანი, რომელსაც შეუძლია უსიტყვოდ გაგიგოს და დაგამშვიდოს. მათი შეხვედრები არ იყო მხოლოდ ოფიციალური ხასიათის; ეს იყო ორი დიდი მოაზროვნის დიალოგი საქართველოზე, მის წარსულსა და მომავალზე.
აკადემიკოსი იხსენებდა, რომ ერთ-ერთი საზეიმო შეხვედრის დროს, პატრიარქმა ისეთი ეპითეტებით შეამკო მისი მოღვაწეობა, რომ მან თავი უხერხულადაც კი იგრძნო. სწორედ მაშინ წარმოთქვა მან ფრაზა, რომ შესაძლოა პატრიარქმა „ცოტა გადააჭარბა“ მისი ღვაწლის შეფასებისას, თუმცა იქვე დასძინა, რომ უწმინდესის სიყვარული ყოველთვის იყო მისი უდიდესი სტიმული. მარიკა ლორთქიფანიძისთვის პატრიარქი იყო სიმბოლო იმ სიმტკიცისა, რომელიც საქართველოს ყველაზე რთულ წლებში სჭირდებოდა. იგი აღნიშნავდა, რომ ილია II-ის როლი ეკლესიის აღორძინებასა და ერის კონსოლიდაციაში ფასდაუდებელია და სწორედ ამიტომ, ნებისმიერი ყურადღება მისგან, ორმაგად სათუთი იყო.
ეს მოგონება კიდევ ერთხელ გვახსენებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ადამიანური სითბო და ურთიერთდაფასება. მარიკა ლორთქიფანიძე, რომელიც მთელი ცხოვრება საქართველოს ისტორიის შესწავლასა და პოპულარიზაციას ემსახურებოდა, პატრიარქის სახით ხედავდა იმ ცოცხალ ისტორიას, რომელიც დღესაც იწერება. მათი ურთიერთობა იყო მაგალითი იმისა, თუ როგორ უნდა თანაარსებობდეს მეცნიერება და რწმენა, გონება და სულიერება. ისტორიკოსის ცრემლები იყო დადასტურება იმისა, რომ უდიდესი აღიარება სწორედ მაშინ არის ძვირფასი, როდესაც ის მოდის ადამიანისგან, რომელიც თავად არის სათნოებისა და თავმდაბლობის განსახიერება. დღეს, როდესაც ორივე პიროვნების ღვაწლზე ვსაუბრობთ, ასეთი მცირე, მაგრამ ტევადი მოგონებები გვეხმარება უკეთ დავინახოთ მათი ნამდვილი სახე – ადამიანური, ემოციური და სამშობლოზე უზომოდ შეყვარებული.
